Tekst alternatywny

Rocznice odzyskania niepodległości w II RP

Rocznice odzyskania niepodległości w II RP

11 listopada 1918 r. jest datą symbolem dla każdego Polaka i jedną z najpiękniejszych kart w historii Polski. Po 123 latach wymodlona i wywalczona ojczyzna, ponownie zaistniała jako byt wolny i niepodległy. Gdy wybiła godzina klęski ciemięzców Polski, rodacy ze wszystkich zaborów potrafili się w niemal jednej chwili zjednoczyć, by budować niepodległą Ojczyznę. Trudno dzisiaj uświadomić sobie doniosłość tego momentu historycznego, ile łez, wzruszeń i nadziei musiało towarzyszyć świadkom tamtej epoki w tak ważnym dla Narodu dniu. I chociaż formalnie już 7 października Rada Regencyjna ogłosiła niepodległość Królestwa, w dniu 11 listopada 1918 r. stało się to faktem. Odtąd można było wyjść na ulicę i z dumą krzyczeć, że jest się Polakiem – bez strachu i konsekwencji. Tego dnia imię Piłsudskiego było na ustach wszystkich. Mianowany naczelnym dowódcą wojsk polskich doprowadził do wycofania się żołnierzy niemieckich z Warszawy. Dwa dni później Komitet Narodowy Polski w Paryżu został uznany przez Francję, dołączając do grona zwycięskiej Ententy. Jednak na ostateczne ustalenie granic Polacy musieli czekać jeszcze cztery lata, nadal przelewając krew i ponosząc ogromne ofiary. Można powiedzieć, że niepodległości nie odzyskaliśmy ale ją wywalczyliśmy!

Wszyscy rodacy mieli świadomość, że tak doniosłe wydarzenie należy wspominać i czcić ale dopiero od 1920 r. rocznicę odzyskania niepodległości świętowano w Warszawie jako uroczystość o charakterze wojskowym. Była to początkowo pierwsza niedziela po 11 listopada. W 1919 r. nie było jeszcze atmosfery do hucznego obchodzenia tej uroczystości z uwagi na toczącą się wojnę polsko-bolszewicką. Rok później Polacy patrzyli już z większą wiarą w przyszłość, choć optymizm poddawany był ciężkim próbom: jak napisano w Kurierze Warszawskim: „Dzieło pokoju okazało się trudniejsze od dzieła wojny”. Dzień obchodów rocznicowych wyznaczono na 14 listopada 1920 r. Nad przebiegiem uroczystości w stolicy czuwał Komitet Obchodu Drugiej Rocznicy. We wszystkich warszawskich kościołach odprawiono rano uroczyste nabożeństwa dziękczynne z kazaniami okolicznościowymi. W kościele oo. jezuitów, mieszczącym się przy ul. Świętojańskiej, odbyło się odsłonięcie tablicy upamiętniającej „Cud nad Wisłą”. Obchodom towarzyszyła manifestacja popierająca wyzwolenie Górnego Śląska i zbiórka na rzecz planowanego plebiscytu w sprawie dalszych jego losów. Na Placu Zamkowym wręczono Józefowi Piłsudskiemu buławę marszałkowską. Mowę wygłosił najstarszy generał Wojska Polskiego, Karol Trzaska-Durski, dawny komendant Legionów Polskich. Wieczorem w Teatrze Wielkim, odbyło się przedstawienie galowe dla zaproszonych gości – delegatów z frontu, przedstawicieli wojska, Sejmu, Rządu oraz misji zagranicznych. Teatr Rozmaitości, Reduta i Teatr Praski bezpłatnie udostępniły sceny na przedstawienia patriotyczne. W warszawskich kinach pojawił się film „Dla Ciebie Polsko”, reklamowany jako wielka epopeja narodowa, która pokazywała grozę bolszewizmu. Dla młodzieży organizowano tańsze seanse, by uświadomić jej niebezpieczeństwo grożące ze wschodu. Rok później zrealizowano kolejny film patriotyczny pt. „Cud nad Wisłą”, ze słynną sceną śmierci ks. Ignacego Skorupki. Filmy te powstały ku pokrzepieniu serc, pokazywały chwałę polskiego oręża, konsolidowały polskie społeczeństwo w duchu patriotycznym.

W siódmą rocznicę odzyskania Niepodległości, 11 listopada 1925 r., pod kolumnadą Pałacu Saskiego, Związek Hallerczyków po raz pierwszy złożył hołd przed odsłoniętym kilka dni wcześniej Grobem Nieznanego Żołnierza. Zwłoki niezidentyfikowanego bohatera, złożonego w tym grobie, są do czasów współczesnych symbolem ofiarnej walki o Niepodległość.

Po przewrocie majowym w 1926 r. dzień 11 listopada ogłoszono wolnym od pracy dla urzędników państwowych. W tym też roku, po rozbiórce soboru św. Aleksandra Newskiego, będącego dla wielu symbolem niewoli rosyjskiej, na Placu Saskim w Warszawie mogła się odbyć po raz pierwszy defilada wojskowa. 3 września 1927 r. jednocześnie w trzech kinach Warszawy miała miejsce premiera filmowej adaptacji książki Andrzeja Struga „Mogiła Nieznanego Żołnierza”. Film ukazywał dramatyczne losy kapitana legionów polskich na froncie wschodnim podczas I wojny światowej. Dokumentalne sceny na końcu filmu pokazywały defiladę na placu Saskim z 1926 r. Film dofinansowało Ministerstwo Spraw Wojskowych.

Z okazji 10. rocznicy odzyskania niepodległości, 11 listopada 1928 r. zorganizowano defiladę wojskową na torze wyścigów konnych na Polach Mokotowskich. Na czele defilady szły szkoły wojskowe, następnie piechota i bronie piesze, artyleria, jednostki samochodowe, kawaleria z artylerią konną, a kończyły oddziały związków i stowarzyszeń wojskowych. Plac Saski nazwano Placem Marszałka Józefa Piłsudskiego. Wieczór uświetnił pochód historyczny, ilustrujący momenty walki o niepodległość, złożony z grup rekonstruktorskich w strojach z czasów konfederacji barskiej, powstania kościuszkowskiego, wojen napoleońskich, powstania listopadowego i styczniowego. Uroczystości państwowe odbyły się także w innych polskich miastach, m.in. w Krakowie, Lwowie, Poznaniu i w Wilnie.

11 listopada 1932 r. ogłoszono dniem wolnym od nauki, a na placu Unii Lubelskiej, tuż obok pierwszego warszawskiego lotniska, ustawiono Pomnik Lotnika, autorstwa Edwarda Wittiga. Pomnik zniszczony przez Niemców w 1944 r. zrekonstruowano w 1967 r.

W 1937 r. Świętu Niepodległości nadano rangę święta państwowego. Po raz pierwszy, obok wojska, wystąpiła w tradycyjnej defiladzie młodzież gimnazjalna i uniwersytecka. Obchody uświetniono odsłonięciem pomnika gen. Józefa Sowińskiego, poległego bohaterską śmiercią na Woli w 1831 r. Defilady wojska i młodzieży zorganizowano także w innych miastach, m.in. w Bydgoszczy, Łodzi i w Krakowie.

Ostatnie, przed drugą wojną światową, Święto Niepodległości obchodzono 11 listopada 1938 r. W dwudziestą rocznicę odzyskania niepodległości we wszystkich katolickich świątyniach na obszarze Rzeczypospolitej odbyły się dziękczynne nabożeństwa. Prezydent Rzeczypospolitej – Ignacy Mościcki – uświetnił obchody w Czeskim Cieszynie, natomiast w stolicy reprezentował go Marszałek Edward Śmigły-Rydz.

Podczas okupacji świętowanie było możliwe tylko w ramach małego sabotażu, poprzez wywieszanie ulotek i afiszy na murach. W 1945 r. pomimo zakończenia wojny władze komunistyczne zniosły Święto Niepodległości obchodzone 11 listopada. Chciano w ten sposób odciąć się od tradycji niepodległościowo-wyzwoleńczych Państwa Polskiego. Jako datę nowego święta zaczęto obchodzić rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN. Dzień 22 lipca ogłoszono Świętem Odrodzenia Polski. Patriotyczna część społeczeństwa nigdy nie zaakceptowała tej daty jako święta odzyskania niepodległości, lecz traktowała ją jako smutne przypomnienie pozostawienia Polski przez aliantów i poddania naszego Państwa radzieckiej strefie wpływów.

Narodowe Święto Niepodległości obchodzone 11 listopada, przywrócono dopiero w 1989 r. Społeczeństwu Polski przyszło czekać 44 lata na powrót do tradycji niepodległościowych i możliwość prawdziwego świętowania tego, co dla każdego państwa i narodu ma wartość największą – niepodległości. W 2018 r. mieliśmy szczęście obchodzić setną rocznicę odzyskania niepodległości. Obchody tej rocznicy miały szczególnie uroczysty charakter na terenie całego kraju, a wieńczył je marsz w stolicy, w którym wzięło udział ponad ćwierć milionów uczestników.

Daniel Kamiński

CYTAT (10)

Artykuł_PL (10) -

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress