Tekst alternatywny

TYDZIEŃ W KLUBACH „GP”|158. rocznica Powstania Styczniowego

Tydzień w Klubach „GP” – 03.02.2021 r.

158. rocznica Powstania Styczniowego

Serwis_03.02.2021Kluby „Gazety Polskiej” jak co roku uczestniczyły w uroczystościach upamiętniających kolejną,158. rocznicę wybuchu powstania styczniowego. Zryw przeciwko imperium rosyjskiemu rozpoczął się 22 stycznia 1863 r. w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 r. na Litwie; trwał do jesieni 1864 r. Był to największy i najdłużej trwający w XIX w. polski zryw narodowy. Podczas powstania, które miało charakter wojny partyzanckiej, stoczono ponad tysiąc bitew, a w siłach polskich uczestniczyło w sumie ok. 200 tys. osób. Pod koniec 1863 r. łączny stan wojsk rosyjskich wynosił ponad 400 tys. żołnierzy, 170 tys. w Królestwie Polskim, na Litwie 145 tys., a na Ukrainie – 90 tys. Rząd Narodowy miał w polu jednocześnie nie więcej niż 10 tys. partyzantów. Pomimo początkowych sukcesów powstanie zakończyło się przegraną powstańców, kilkadziesiąt tysięcy poległo w walkach, blisko 1 tys. stracono, ok. 38 tys. skazano na katorgę lub zesłanie na Syberię, a ok. 10 tys. wyemigrowało. Wojska rosyjskie pacyfikowały powstanie z wyjątkowym okrucieństwem, a miejscowości, które udzieliły schronienia powstańcom były palone, zdarzały się również przypadki rzezi ludności cywilnej. Niszczono dobra kultury, np. spalono archiwum Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu. Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela, na Litwie zginęło 10 tys. szlachty polskiej na ogólną liczbę 40 tys. Po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej. W roku 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, W latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie, doprowadzając je tym samym do upadku. W roku 1874 zniesiono urząd namiestnika, a w 1886 zlikwidowano Bank Polski. Skasowano klasztory katolickie w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich. Pomimo niepowodzenia militarnego, powstanie styczniowe osiągnęło część celów politycznych, jakie postawili sobie jego organizatorzy. Przyczyniło się między innymi do zahamowania ugodowej wobec zaborcy polityki reprezentowanej przez polskie elity Królestwa. Pamięć o powstaniu ożywiała w kolejnych dziesięcioleciach nastroje patriotyczne, co przyczyniło się do odzyskania niepodległości pół wieku później. Powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach i w etnicznej Rosji uwłaszczenia chłopów, zarówno w Królestwie, jak i na ziemiach zabranych. Znaczna część patriotów zwróciła się ku pracy organicznej, zaś pamięć o powstańcach stała się ważnym motywem w literaturze (np. Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Stefan Żeromski) i malarstwie (m.in. Artur Grottger, Jan Matejko, Maksymilian Gierymski) oraz motywacją dla nowego pokolenia działaczy niepodległościowych (np. skupionych wokół Józefa Piłsudskiego).

Brzozow3

Klub „GP” Brzozów

Uroczystości w Brzozowie tak opisuje Henryk Kozik, przewodniczący miejscowego Klubu „GP”: „W Bazylice Mniejszej pw. Przemienienia Pańskiego w Brzozowie odbyła się uroczysta msza św. w intencji Ojczyzny. Odczytano uroczysty apel skierowany do uczestników przez wojewodę podkarpackiego panią Ewę Leniart. Pod tablicą upamiętniającą Powstańców Styczniowych została złożona wiązanka biało-czerwonych kwiatów i zapalone Światła Pamięci. Tablica poświęcona temu wydarzeniu znajduje się na filarze nawy bocznej i zawiera 28 nazwisk obywateli powiatu brzozowskiego uczestników, organizatorów i aktywistów Powstania Styczniowego w latach 1863-1864. Tablica opatrzona jest obustronną wstęgą z datami 1863 i 2013 i spięta pośrodku trójpolowym herbem Rzeczpospolitej z 1863 roku (zawiera herby Korony Królestwa Polskiego, Litwy i Rusi). Została tam umieszczona staraniem i z inicjatywy posła na Sejm RP Piotra Babinetza, przewodniczącego Rady Powiatu Brzozowskiego Henryka Kozika oraz Jednostki Strzeleckiej 2222 kierowanej przez Jana Gieferta w 2013 roku w 150 rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego. Pierwszymi bohaterami wymienionymi na tablicy są Starosta Brzozowski Jan Kalita de Brenzenheim i jego żona Barbara Kalita de Brenzenheim z Komorowskich aktywnie organizujący i wspierający powstanie. W tym miejscu należy dodać za Karolem Kalitą de Brenzenheim (płk „Rębajło”) autorem publikacji >>Ze wspomnień krwawych walk<<, że byli to rodzice sześciu synów którzy czynnie walczyli w Powstaniu Styczniowym: Józefa (służył w kawalerii), Ludwika (sześć lat spędził na Syberii), Romana (ranny w prawą nogę), Stanisława i Władysława (obaj polegli w bitwie w Lubelskiem) i najsłynniejszego Karola (pułkownik ps. Rębajło, dowódca Pułku Stopnickiego, dzierżawca Golcowej). Jednym z upamiętnionych jest Alojzy Malawski, który walczył w elitarnym oddziale Żuawów Śmierci, czyli jakbyśmy dzisiaj powiedzieli w oddziale komandosów. Pozostałych brzozowskich Powstańców Styczniowych wymienia napis znajdujący się na pamiątkowej tablicy, który brzmi – W Hołdzie Rodakom / Mieszkańcom Brzozowa / Bohaterom Powstania Styczniowego / W 150. Rocznicę Jego Wybuchu”

Nowy Sacz1

Klub „GP” Nowy Sącz

W 158 rocznicę Powstania Styczniowego w imieniu Klubu „GP” w Nowym Sączu, przewodniczący Tomasz Baliczek oddał hołd powstańcom, którzy w 1863r. podjęli walkę przeciwko zaborcy rosyjskiemu. Tomasz Baliczek przypomniał: „Ostatnim akordem Powstania Styczniowego było wykonanie 23 maja 1865 roku wyroku śmierci na ks. gen. Stanisławie Brzósce – Naczelniku Wojennym i jego adiutancie Franciszku Wilczyńskim. Pamięć o Powstaniu ożywiała w kolejnych dziesięcioleciach nastroje patriotyczne, co przyczyniło się do odzyskania niepodległości pół wieku później. Józef Piłsudski w 1919 r. jako Wódz Naczelny wydał specjalny rozkaz dotyczący weteranów tego zrywu niepodległościowego. Dokument nie tylko sławił powstańców, uznając ich za >>niedościgniony ideał zapału, ofiarności i trwania w nierównej walce, w warunkach fizycznych jak najcięższych, za ostatnich żołnierzy Polski, walczącej o swą swobodę i wzór wielu cnót żołnierskich, które naśladować będziemy<<. Naczelnik Państwa w swym rozkazie uznał także wszystkich weteranów zrywu niepodległościowego z 1863 r. za żołnierzy Wojska Polskiego z prawem noszenia munduru w dni uroczyste. Wszystkich żyjących weteranów Powstania (było ich wówczas 3 644) awansowano na stopień podporucznika, czyli najniższy oficerski, a dotychczasowych oficerów – na stopień wyższy. Przyznano im też stałą dożywotnią pensję, a rozkazem ministra spraw wojskowych nakazano wojskowym oddawać honory powstańcom równego i wyższego stopnia. Nadawano im także ordery – odnowiony Virtuti Militari i nowo ustanowiony Krzyż Niepodległości. W przeddzień 70. rocznicy Powstania to ostatnie odznaczenie, w najwyższej klasie – z Mieczami, nadano wszystkim poległym i zmarłym powstańcom, symbolicznie dekorując nim Krzyż Traugutta w warszawskiej Cytadeli.” Wieczna chwała bohaterom!

Również w innych miastach uczczono 158. rocznicę Powstania Styczniowego, m.in. w Gliwicach, gdzie delegacja gliwickiego klubu z panem Henrykiem Czajkowskim rozwinęła flagę w Golgocie Polskiej na której widniały: Orzeł Biały, Pogoń i Archanioł Michał. Herby trzech narodów zjednoczonych stanowiących kiedyś potęgę. Zapalono znicze pod tablicą Powstania i pomodlono się za bohaterskich prapradziadków i praprababcie. W Koninie członkowie Klubu „GP” im. M L Kaczyńskich złożyli wiązanki kwiatów i zapalili znicze pod Pomnikiem Ojca Maksymiliana Tarejwo. Klub „GP” Elbląg II im. Lecha Kaczyńskiego jak co roku uczestniczył w obchodach rocznicowych wybuchu Powstania Styczniowego pod pomnikiem Romualda Traugutta, gdzie złożono kwiaty i zapalono znicze. W Sandomierzu zapalono znicze na grobach powstańców na Cmentarzu Katedralnym w Sandomierzu i na mogile uczestnika Powstania Styczniowego porucznika Ignacego Marynowskiego, porucznika Lamberta Nejmarka i księdza Tomasza Sokalskiego. Następnie w ramach obchodów odbyła się msza święta w intencji Powstańców Styczniowych w kościele św. Józefa w Sandomierzu, co jak podkreślił poseł Marek Kwitek, ma wymiar symboliczny. – Kościół świętego Józefa jest w miejscu, gdzie wcześniej funkcjonował klasztor Reformatów Franciszkanów, który wcześniej był ośrodkiem patriotycznym – przypomniał poseł Marek Kwitek. – Należał do głównych centrów myśli patriotycznej, powstaniowej w Sandomierzu.

Ryszard Kapuściński

Ryszard-Kapuściński

 Serwis_03.02.2021

Serwis_03.02.2021a

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress