24-10-2022 Nowy Sącz
Wzięliśmy udział w uroczystości odsłonięcia tablicy wmurowanej na ścianie więzienia, które było etapem cierpień setek Polaków w latach 1939-1955. Tu trafiali kurierzy przekraczający niedaleką granicę ze Słowacją i partyzanci walczący z okupacją Niemiecką i Rosyjską a także sądeccy Żydzi przed wywiezieniem do obozu zagłady w Bełżcu. Inicjatorem powstania tablicy był Poseł Arkadiusz Mularczyk. Od strony historycznej piecze sprawowało Polskie Towarzystwo Historyczne w osobie prezesa nowosądeckiego oddziału Leszka Zakrzewskiego. W powstanie tablicy czynnie włączył się Dyrektor Zakładu Karnego ppłk Łukasz Chruślicki. Tablicę wykonał prof. ASP w Krakowie Czesław Dźwigaj. Napis na tablicy głosi:
„Pamięci tysięcy rodaków dla których podczas niemieckiej okupacji w latach 1939-1945 „samodzielne więzienie sądowe” było etapem gehenny w miejscach kaźni więzieniach w Tarnowie i Krakowie i niemieckich obozach koncentracyjnych.
Pamięci tych, którzy przez niemieckich oprawców zostali tutaj zamęczeni, zmarli z chorób lub nie mogąc znieść tortur decydowali się w desperacji na samobójstwo…
Pamięci ofiar reżimu komunistycznego które przeszły przez tutejsze „więzienie karno-śledcze” w latach 1945-1955 więzionych i poddawanych torturom przez oprawców powiatowego urzędu bezpieczeństwa publicznego.
Sądeczanie 2022”.
Po odsłonięciu i poświeceniu tablicy, złożone zostały wieńce i zapalony prze nas znicz. Następnie mogliśmy wejść na teren więzienia i zobaczyć m.in. kaplicę pomalowaną niedawno przez więźniów. Kolejna część uroczystości odbyła się Małopolskim Centrum Kultury „Sokół” gdzie wręczone zostały, ufundowane przez Starostę nowosądeckiego Marka Kwiatkowskiego, złote i srebrne jabłka dla osób zaangażowanych w powstanie tablicy. Następnie przemawiali nagrodzeni i zaproszeni goście: Poseł na Sejm RP Arkadiusz Mularczyk PiS, Dyrektor Generalny Służby Więziennej gen. Jacek Kitliński, Dyrektor Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Krakowie płk Tomasz Wiercioch, prof. Czesław Dźwigaj ASP Kraków, Leszek Zakrzewski Prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego o. w Nowym Sączu, Poseł na Sejm RP Jan Duda PiS, Zastępca Dyrektora IPN w Krakowie Michał Wenklar. Referat pt. „Więzienie w Nowym Sączu w latach 1939-1955” wygłosił dr Marcin Kasprzycki z krakowskiego oddziału IPN. Na zakończenie soliści Reprezentacyjnej Orkiestry Straży Granicznej wykonali wiązankę pieśni patriotycznych. Po uroczystości można było oglądnąć, przygotowaną przez IPN, wystawę „1939. Wojna w osamotnieniu” – 1 września 1939 r. dla Nowego Sącza był to atak oddziałów słowackich w okolicach Piwnicznej-Zdrój.
Dzień był niezwykle wzruszający i bogaty w informacje dotyczące historii naszego miasta!
Zdjęcia: Agnieszka Masłowska IPN Kraków i Dariusz Mroczek
